Kiedy siać seradelę? Najlepszy termin i porady

Planujesz wysiać seradelę, ale nie jesteś pewien, kiedy zrobić to najkorzystniej? Chcesz, aby dawała dużo zielonej masy, poprawiała glebę i jednocześnie dostarczała paszy? Z tego tekstu dowiesz się, kiedy siać seradelę na nasiona, na poplon i w ogrodzie oraz jak zrobić to bez strat w plonie.

Kiedy siać seradelę na nasiona?

Seradela siewna (Ornithopus sativus) jest rośliną jarą o długim okresie wegetacji, który trwa około 115–160 dni. Dlatego przy uprawie na nasiona termin siewu musi być bardzo wczesny, aby rośliny zdążyły zakwitnąć i wydać dobrze wykształcone strąki. Ta roślina znosi spadki temperatury do -5°C, więc można ją wysiewać, gdy inne gatunki jeszcze czekają na ocieplenie.

Wczesnowiosenny termin siewu

Seradelę na nasiona wysiewa się z reguły pod koniec marca lub na początku kwietnia. W wielu gospodarstwach przyjmuje się zasadę, że optymalny czas to możliwie najwcześniejszy siew do około 5 kwietnia. Im szybciej ziarno trafi w wilgotną glebę, tym lepiej roślina wykorzysta wiosenną wodę i chłód, których bardzo potrzebuje na starcie. Zbyt późny siew skraca okres wegetacji, co obniża plon i pogarsza jakość nasion.

Norma wysiewu przy wczesnych terminach wynosi zwykle 20–30 kg/ha, nieco częściej poleca się 25–30 kg/ha. Rozstawa rzędów to 12–20 cm, a głębokość siewu około 2 cm. Przy tej głębokości nasiona szybciej wschodzą, a delikatne siewki nie mają problemu z przebiciem się na powierzchnię, nawet gdy na wiosnę tworzy się skorupa glebowa.

Seradela znosi wiosenne przymrozki i startuje w niskich temperaturach, dlatego przy uprawie na nasiona najlepiej siać ją możliwie najwcześniej.

Warunki pogodowe i gleba

Wczesnowiosenny termin siewu ma jeszcze jedną zaletę. Gleba jest wtedy zwykle dobrze nawilgocona po zimie, a seradela – jako roślina gleb lekkich – ma duże wymagania wodne. Korzysta nie tylko z opadów, ale także z mgły i rosy, co jest rzadką cechą wśród roślin pastewnych. W takim warunkach buduje mocny system korzeniowy i szybko się krzewi.

Pod seradelę na nasiona wybiera się najczęściej gleby lekkie, piaszczyste, o odczynie pH 5,0–6,5. Na glebach ciężkich, podmokłych i z wysoką zawartością wapnia plon nasion będzie znacznie niższy. Rośliny źle znoszą też zaskorupienie i długotrwałe zastoiska wody, dlatego pola o nierównym ukształtowaniu nie są dobrym miejscem dla tej rośliny motylkowej.

Kiedy siać seradelę na poplon ścierniskowy?

Seradela na poplon jest wysiewana po zbiorze roślin w plonie głównym, najczęściej zbóż. Ma wtedy zbudować jak najwięcej zielonej masy, którą można przyorać jako zielony nawóz lub przeznaczyć na paszę. Tu termin siewu także jest istotny, bo roślina rośnie dość wolno na początku i wymaga czasu, aby pokryć pole zwartym łanem.

Najczęściej zaleca się wysiew seradeli jako poplonu ścierniskowego do 30 lipca. W wielu zaleceniach jako ostateczną granicę podaje się 5 sierpnia, zwłaszcza gdy norma wysiewu jest zwiększona, a warunki wilgotnościowe są dobre. Im później wysiew, tym mniej dni wegetacji, więc roślina musi być wysiana gęściej, aby zrekompensować krótszy czas wzrostu.

Jak przygotować pole pod poplon?

Po zbiorze zbóż pierwszym krokiem jest płytka uprawa pożniwna, która ma rozdrobnąć i wymieszać resztki słomy, a także pobudzić do kiełkowania chwasty i samosiewy. Na wielu polach stosuje się lekką bronę talerzową lub agregat ścierniskowy. Kilkanaście dni później wykonuje się głębszą uprawę na około 10 cm, która niszczy skiełkowane chwasty i wyrównuje powierzchnię przed siewem.

Przy dużym zachwaszczeniu możliwe jest zastosowanie herbicydu totalnego jeszcze przed pierwszą uprawą. Seradela w pierwszych tygodniach rośnie powoli, dlatego dobrze przygotowane, czyste pole ma ogromne znaczenie dla ograniczenia chwastów. Przy uprawie na większą skalę można także rozważyć późniejsze bronowanie młodych roślin, gdy osiągną 3–4 cm wysokości.

Termin siewu po żniwach

Seradelę jako poplon ścierniskowy wysiewa się zazwyczaj od połowy lipca do końca lipca, zaraz po wykonaniu podstawowych zabiegów uprawowych. W wielu gospodarstwach przyjmuje się zasadę, że jeden dzień opóźnienia w lipcu odpowiada mniej więcej tygodniowi opóźnienia w sierpniu. Dlatego każde przesunięcie prac pożniwnych wyraźnie skraca czas wegetacji.

W razie konieczności, na dobrze uwilgotnionych stanowiskach, można siać seradelę jeszcze do początku sierpnia, pod warunkiem zwiększenia dawki wysiewu o około 10 kg/ha. Opóźniony siew wymaga, aby nasion było więcej, bo roślina nie zdąży się tak silnie rozkrzewić jak po wysiewie lipcowym.

Norma wysiewu na poplon

Przy wysiewie w czystym siewie na poplon ścierniskowy norma wysiewu wynosi zwykle 50–60 kg/ha. Taka ilość nasion pozwala uzyskać zwarty łan o średnim plonie około 7–8 t zielonki z hektara. Głębokość siewu pozostaje zbliżona jak przy uprawie na nasiona i wynosi 1–2 cm.

W mieszankach międzyplonowych dawka seradeli jest niższa i wynosi 20–40 kg/ha, w zależności od tego, jakie gatunki towarzyszą jej w zasiewie. Na normę wysiewu wpływa kilka istotnych czynników, które warto brać pod uwagę przy planowaniu poplonu:

• termin siewu w stosunku do zakończenia żniw,
• wilgotność gleby i prognoza opadów,
• skład mieszanki międzyplonowej i udział roślin bobowatych,
• przeznaczenie biomasy – na zielony nawóz, paszę lub oba cele.

Jak siać seradelę w ogrodzie i na małych działkach?

Seradela sprawdza się nie tylko w dużych gospodarstwach. Coraz częściej wybierają ją także właściciele warzywników i przydomowych ogrodów jako zielony nawóz na glebach lekkich i kwaśnych. Jej system korzeniowy sięga nawet do 1 m w głąb, rozluźnia podłoże i wydobywa składniki pokarmowe z głębszych warstw.

W ogrodzie seradelę wysiewa się najczęściej po zbiorze warzyw w lipcu lub sierpniu. Można przyjąć, że dawka 50–60 kg/ha odpowiada około 5–6 g nasion na metr kwadratowy. Nasiona wysiewa się rzutowo lub w wąskie rzędy i przykrywa cienką warstwą ziemi na 1–2 cm. Po 8–10 tygodniach rośliny osiągają fazę, w której warto je przyorać lub przekopać.

Dla osób, które pierwszy raz planują uprawę tej rośliny w ogrodzie, przydatna będzie prosta instrukcja kolejnych kroków siewu:

• zebrać plon główny i usunąć większe resztki roślinne z powierzchni,
• spulchnić glebę na głębokość kilku centymetrów,
• wysiać nasiona równomiernie na całej powierzchni,
• przykryć nasiona cienką warstwą ziemi i lekko zwałować lub udeptać.

Jakie warunki gleby lubi seradela?

Seradela bywa nazywana „koniczyną piasków”, bo radzi sobie tam, gdzie inne rośliny pastewne zawodzą. Nie oznacza to jednak, że można ją wysiewać w dowolne miejsce bez przygotowania. Aby plon był wysoki, trzeba dopasować stanowisko przede wszystkim pod względem odczynu i wilgotności.

Odczyn i typ gleby

Seradela najlepiej rośnie na glebach lekkich, piaszczystych, o lekko kwaśnym lub kwaśnym odczynie w granicach pH 5,0–6,5. Zbyt duża ilość wapnia w podłożu wyraźnie ogranicza jej wzrost, dlatego świeżo wapnowane pola nie są dobrym miejscem na zasiew tej rośliny. Na takich stanowiskach gorzej rozwijają się także bakterie brodawkowe, z którymi seradela wchodzi w symbiozę.

Gleby ciężkie, zlewne i podmokłe nie sprzyjają tej roślinie. Na takich stanowiskach system korzeniowy nie ma możliwości, by głęboko wniknąć w profil glebowy, a rośliny są bardziej podatne na choroby. Lepiej wybierać ziemie lżejsze, nawet uboższe w składniki, ponieważ seradela może je wzbogacić w azot i materię organiczną.

Wilgotność i nasłonecznienie

Choć seradela radzi sobie na piaskach, ma spore wymagania wodne. Najlepiej rośnie przy wysokiej wilgotności powietrza, częstych drobnych opadach i porannej rosie. Potrafi wykorzystywać wodę właśnie z mgły i rosy, co daje jej przewagę w warunkach, gdy inne rośliny zaczynają cierpieć na niedobór wody.

Roślina potrzebuje też dobrego nasłonecznienia. W mieszankach międzyplonowych sprawdza się jako gatunek zajmujący niższe piętra łanu, potrafi więc znosić lekkie zacienienie. W pełnym cieniu plon będzie jednak wyraźnie niższy, a rozwój wolniejszy. Na suchych, nasłonecznionych piaskach warto zadbać o szybki siew po opadach deszczu, aby nasiona trafiły w wilgotną warstwę gleby.

Dobrze rozbudowany system korzeniowy seradeli poprawia strukturę gleby, zwiększa jej porowatość i zdolność do zatrzymywania wody.

Jak wykorzystać seradelę w płodozmianie?

Seradela ma wszechstronne zastosowanie. Może być uprawiana w siewie czystym, w mieszankach z innymi roślinami pastewnymi, jako wsiewka w zboża albo poplon ścierniskowy. W każdej z tych ról poprawia stan gleby i przygotowuje pole pod rośliny następcze, zwłaszcza zboża czy warzywa korzeniowe.

Seradela jako zielony nawóz

Jako zielony nawóz seradela dostarcza do gleby sporo łatwo dostępnego azotu. W czystym siewie pozostawia w roli około 50 kg azotu na hektar, a dobrze skomponowana mieszanka międzyplonowa z jej udziałem może wzbogacić glebę nawet o 120 kg azotu. Dzieje się tak dzięki współpracy z bakteriami brodawkowymi z rodzaju Bradyrhizobium, które wiążą azot z powietrza.

Seradela tworzy także dużą masę korzeniową, która po przyoraniu staje się źródłem próchnicy. Zwiększa to kompleks sorpcyjny gleby i poprawia jej zdolność do magazynowania wody oraz składników pokarmowych. Przy użytkowaniu pastewnym masa nadziemna opuszcza pole, ale korzenie i resztki pożniwne wciąż poprawiają strukturę oraz żyzność.

Seradela w mieszankach międzyplonowych

W mieszankach międzyplonowych seradela dobrze współpracuje zarówno z roślinami bobowatymi, jak i zbożami. Często łączy się ją z łubinem, grochem pastewnym, wyka siewną albo koniczyną aleksandryjską i perską. W ścierniskowych mieszankach bywa też wysiewana razem z owsem lub lnem oleistym. Jako gatunek znoszący zacienienie zajmuje niższe piętro łanu i wypełnia wolne przestrzenie między wyższymi roślinami.

Przy planowaniu mieszanek warto określić ich główny cel, bo od tego zależy udział seradeli w zasiewie. Inne proporcje przyjmuje się, gdy głównym zadaniem jest pasza dla bydła, a inne, gdy mieszanka ma działać przede wszystkim fitosanitarnie i poprawiać właściwości gleby. W praktyce rolniczej często wykorzystuje się seradelę jako przerywnik w monokulturach zbożowych, co ogranicza choroby i zachwaszczenie. W takich zestawieniach bierze się pod uwagę kilka typowych zastosowań:

• mieszanki ścierniskowe pod zboża ozime,
• mieszanki pastewne pod wczesny wypas jesienny,
• międzyplony przed ziemniaki i buraki,
• mieszanki w płodozmianach warzywnych na glebach lekkich.

Seradela, nawet po zbiorze na paszę, pozostawia w glebie dużą ilość korzeni i resztek, które poprawiają żyzność i przygotowują pole pod następne uprawy.